Siyah peynir var mı ?

Emre

New member
Siyah Peynir Var mı? Gerçekten Siyah Renkli Peynir Üretiliyor mu?

Merhaba arkadaşlar, siyah peynir meselesi nereden çıktı?

Bir süredir “siyah peynir” diye bir şey duyuyorum ve açıkçası ilk duyduğumda benim de aklıma gelen soru şu oldu: Gerçekten rengi siyaha yakın olan bir peynir mi var, yoksa burada farklı bir ürün ya da üretim tekniği mi kastediliyor?

Peynir deyince zihnimizde genellikle beyaz, krem, sarı veya turuncuya çalan renkler beliriyor. Siyah ise daha çok zeytin, kömür, kakao, mürekkep veya bazı bitkisel ürünlerle ilişkilendiriliyor. Bu nedenle tamamen siyah görünen bir peynir doğal olarak biraz şüphe uyandırıyor.

Araştırınca işin ilginç tarafı ortaya çıkıyor: Evet, siyah veya siyaha çok yakın renkte peynirler gerçekten var. Ancak “siyah peynir” tek bir peynir çeşidinin adı değil. Peynirin siyah görünmesinin nedeni kullanılan malzemeye, üretim yöntemine, olgunlaşma sürecine ve bazen de ürünün dış kaplamasına göre değişebiliyor.

Benim burada özellikle önemli bulduğum nokta şu: Bir peynirin siyah olması, otomatik olarak bozulduğu veya sağlıksız olduğu anlamına gelmediği gibi, doğal olduğu anlamına da gelmiyor. Rengin arkasındaki üretim hikâyesini bilmek gerekiyor.

Siyah peynirin tarihsel kökeni var mı?

Peynirin kendisi insanlık tarihinin oldukça eski gıdalarından biri. Arkeolojik buluntular ve antik dönemlere ait kalıntılar, süt ürünlerinin binlerce yıldır farklı toplumlarda işlendiğini gösteriyor. Fakat burada bir ayrım yapmak gerekiyor: Eski çağlarda peynir yapılmış olması, bugünkü anlamıyla siyah peynirin de binlerce yıllık olduğu anlamına gelmez.

Geçmişte peynirlerin renkleri çoğunlukla kullanılan süt, hayvanın beslenmesi, olgunlaşma koşulları ve üretim yöntemleriyle ortaya çıkıyordu. Peynirin yüzeyinde oluşan doğal küfler de beyazdan maviye, yeşilden kahverengiye kadar çeşitli renkler meydana getirebiliyordu.

Siyaha yakın peynir görünümünün ise farklı geleneklerle bağlantısı bulunabiliyor. Bazı peynirlerde dış yüzeyin kömürle kaplanması veya bitkisel kömür kullanılması, özellikle modern peynir üretiminde bilinen bir uygulama. Buradaki amaç yalnızca peynirin “ilginç görünmesi” değil; yüzey koşullarını ve olgunlaşmayı etkileyebilmek.

Benim açımdan tarihsel açıdan en ilginç tarafı şu: İnsanlar yiyeceklerin yalnızca besin değerini değil, saklanabilirliğini, görünümünü ve kimliğini de değiştirmeyi çok uzun zamandır öğreniyor. Bugün siyah peynir bize sıra dışı geliyor ama aslında peynir üretiminin genel tarihinde renk ve yüzey değişimleri hiç de yabancı değil.

Peki peynir nasıl siyah oluyor?

Burada birkaç farklı ihtimali birbirinden ayırmak gerekiyor.

İlk yöntemlerden biri bitkisel aktif kömür kullanılması. Peynirin dış yüzeyinde veya üretim formülasyonunda belirli miktarda gıda amaçlı bitkisel kömür kullanılabiliyor. Bu, peynire gri, koyu füme veya neredeyse siyah bir görünüm verebiliyor.

Bu tür ürünlerde siyah renk çoğu zaman peynirin tamamının doğal olarak siyaha dönüşmesinden değil, üretimde kullanılan bileşenden kaynaklanıyor.

İkinci ihtimal ise renklendirici kullanımı. Gıda teknolojisinde ürünlere renk vermek yeni bir uygulama değil. Siyah renkte peynir üretmek isteyen üreticiler, mevzuata uygun gıda renklendiricilerinden yararlanabiliyor.

Üçüncü ihtimal ise peynirin yüzeyindeki olgunlaşma veya küf tabakası. Ancak burada özellikle dikkatli olmak gerekiyor. Siyahımsı bir küf gördüğümüzde bunu doğrudan “siyah peynir” şeklinde değerlendirmek doğru değil.

Çünkü kontrollü olarak yetiştirilen peynir küfü ile evde veya ambalajı açıldıktan sonra beklerken oluşan bilinmeyen mikroorganizmalar aynı şey değil.

Bu ayrım bence tüketici açısından konunun en önemli kısmı.

Siyah küflü peynir ile siyah renkli peynir aynı şey değil

Forumlarda bu konuda en kolay karıştırılan noktalardan biri bu.

Örneğin bir peynirin üzerinde zamanla koyu renkli lekeler oluştuysa “Bu siyah peynir olmuş” demek doğru değil. Kontrollü üretimde kullanılan starter kültürler ve olgunlaştırma koşulları ile ev ortamında rastgele gelişen küf arasında ciddi fark var.

Peynir üretimi aslında mikrobiyoloji açısından son derece ilginç bir alan. Bakteriler, mayalar ve küfler; peynirin aromasını, dokusunu ve olgunlaşma hızını etkileyebiliyor. Kontrollü üretimde hangi mikroorganizmanın hangi koşullarda kullanılacağı biliniyor.

Evde beklemiş peynirde ise durum farklı.

Özellikle ürünün ambalajında “siyah kömürlü peynir”, “aktif karbonlu peynir” gibi bir tanımlama yoksa ve peynir sonradan siyaha dönmüşse, bunu estetik bir özellik olarak kabul etmek yerine bozulma ihtimali açısından değerlendirmek daha güvenli.

Yani kısaca:

Üretildiği için siyah olan peynir başka, sonradan siyaha dönen peynir başka.

Bu ayrımı bilmek bence konuyu büyük ölçüde çözüyor.

Siyah peynirin tadı farklı mı?

Siyah renk deyince insan ister istemez tadının da çok farklı olacağını düşünüyor. Fakat rengin kendisi tek başına peynirin tadını belirlemiyor.

Örneğin kömür kullanılan bir peynirde temel lezzet hâlâ sütün bileşimi, kullanılan kültürler, tuz miktarı, yağ oranı ve olgunlaştırma sürecinden geliyor.

Bu nedenle “siyah peynir kesinlikle acıdır” veya “kömür tadı verir” şeklinde genel bir hüküm vermek doğru olmaz.

Bazı ürünlerde kömürün miktarı oldukça düşük olduğundan görsel etki güçlü olmasına rağmen tat üzerindeki etkisi sınırlı kalabilir. Üretim tekniği farklılaştıkça sonuç da değişir.

Ben şahsen burada rengin biraz pazarlama etkisi yarattığını düşünüyorum. Beyaz peynir gördüğümüzde sıradan kabul edebiliriz; siyah peynir ise masaya geldiği anda konuşma konusu oluyor.

Bu da gıda sektörünün son yıllarda neden sıra dışı renklerle ilgilendiğini açıklıyor.

Bilim açısından siyah renk ne ifade ediyor?

Burada aktif kömür konusu ayrıca ele alınmalı.

Aktif kömür, çok geniş yüzey alanına sahip karbon esaslı bir materyaldir ve belirli maddeleri yüzeyinde adsorbe edebilme özelliği nedeniyle tıp, kimya ve çeşitli endüstriyel alanlarda kullanılmaktadır.

Fakat “aktif kömür bazı maddeleri adsorbe ediyor” bilgisinden yola çıkarak “kömürlü peynir vücudu toksinlerden temizler” sonucuna ulaşmak bilimsel olarak doğru değildir.

Bence internetteki en büyük yanlış anlaşılmalardan biri burada ortaya çıkıyor.

Bir maddenin belirli kimyasal özelliklere sahip olması, o maddenin yiyecek içerisinde otomatik olarak sağlık ürünü haline geldiği anlamına gelmez.

Ayrıca aktif kömür bazı ilaçların emilimini azaltabileceğinden, özellikle düzenli ilaç kullanan kişilerin “detoks amacıyla” kömür içeren ürünleri bilinçsizce tüketmesi konusunda dikkatli olması gerekir.

Dolayısıyla siyah peynirin siyah olması, onu “daha sağlıklı peynir” yapmaz.

Türkiye açısından siyah peynir neden ilgi çekici?

Türkiye'nin peynir kültürü inanılmaz derecede çeşitli. Beyaz peynir, kaşar, tulum, Mihaliç, otlu peynir ve daha birçok yerel ürün farklı bölgelerin süt üretimi, iklimi ve mutfak kültürüyle bağlantılı.
 
Üst