Servis düzeyi nedir ?

Emre

New member
Servis Düzeyi Nedir? Müşterinin Sabır Testinden İşletmelerin Başarı Sınavına Uzanan Hikâye

Servis Düzeyi Denince Aklımıza İlk Ne Geliyor?

Geçen gün internetten bir ürün sipariş ettim. Sipariş ekranında kocaman bir yazıyla “En geç 24 saat içinde kargoda!” ifadesini görünce sevindim. Aradan bir gün geçti, ses yok. İki gün geçti, yine ses yok. Üçüncü gün müşteri hizmetlerini aradım. Karşımdaki temsilci gayet sakin bir sesle, “Talebiniz ilgili birime iletilmiştir.” dedi. O an anladım ki benim talebim muhtemelen başka bir evrende yeni bir hayata başlamıştı! 😂

İşte tam bu noktada servis düzeyi kavramı devreye giriyor. Çünkü bir işletmenin müşterisine verdiği sözle gerçekte sunduğu hizmet arasında ne kadar mesafe bulunduğunu anlamak için yalnızca güler yüzlü çalışanlara veya güzel reklamlara bakmak yeterli değil.

Peki, servis düzeyi tam olarak nedir? İşletmelerin hizmet kalitesini ölçmek için kullandığı bu kavram günlük hayatımızı nasıl etkiler? Bir kargo şirketinden internet sağlayıcısına, hastaneden markete kadar uzanan bu konunun arkasında hangi hesaplamalar bulunur?

Gelin, işi biraz mizahla, biraz gerçek hayat örnekleriyle ve bolca merakla inceleyelim.

Servis Düzeyi Nedir? İşin Temelini Anlayalım

Servis düzeyi, en genel anlamıyla bir işletmenin veya hizmet sağlayıcının, belirlenen hedeflere uygun biçimde müşterilerine ne ölçüde hizmet sunduğunu gösteren performans ölçüsüdür.

Ancak burada küçük bir ayrıntı var: Servis düzeyi, her sektörde aynı şekilde hesaplanmaz. Bir çağrı merkezinde müşterilerin ne kadarının belirli bir süre içinde yanıtlandığı ölçülürken bir lojistik işletmesinde siparişlerin zamanında teslim edilme oranı öne çıkabilir. Bir internet servis sağlayıcısında ise bağlantının kullanılabilirliği ve kesinti süreleri önem kazanır.

Örneğin, bir işletme müşterilerine verdiği siparişlerin yüzde 95'ini zamanında teslim ediyorsa, zamanında teslimat açısından servis düzeyi yüzde 95 olarak ifade edilebilir.

Fakat burada dikkat edilmesi gereken nokta, ölçümün neye göre yapıldığıdır. Zamanında teslimat oranı ile stokta ürün bulundurma oranı aynı şey değildir. Benzer şekilde, çağrı merkezinde belirli bir süre içinde yanıtlanan çağrıların oranı da müşterinin sorununu ilk görüşmede çözme oranından farklıdır.

Kısacası servis düzeyini değerlendirirken önce şu soruyu sormalıyız: Neyi, hangi süre içinde ve hangi başarı ölçütüne göre ölçüyoruz?

Bu üç sorunun cevabı net değilse yüzde 99 başarı oranı bile kulağa hoş gelen bir reklam cümlesinden ibaret kalabilir.

Servis Düzeyi Günlük Hayatta Nerelerde Karşımıza Çıkar?

Aslında servis düzeyi kavramıyla her gün karşılaşıyoruz. Üstelik çoğu zaman bunun farkında bile değiliz.

Diyelim ki sabah işe gitmek için otobüs durağındasınız. Uygulama otobüsün üç dakika içinde geleceğini söylüyor. Üç dakika geçiyor, otobüs yok. Beş dakika geçiyor, hâlâ yok. On dakika sonra uygulama otobüsün durağa bir dakika içinde ulaşacağını bildiriyor.

Bu noktada uygulamanın servis düzeyiyle ilgili beklentiniz biraz sarsılmış olabilir. Çünkü sorun yalnızca otobüsün geç gelmesi değil, size sunulan bilginin de gerçeği yansıtmamasıdır.

Başka örnekler de verelim:

- E-ticaret: Siparişin vaat edilen tarihte teslim edilmesi ve ürünün eksiksiz gönderilmesi.

- Çağrı merkezleri: Gelen aramaların hedeflenen bekleme süresi içinde cevaplanması.

- Lojistik: Ürünlerin doğru adrese, doğru zamanda ve hasarsız ulaştırılması.

- Bilgi teknolojileri: Bir internet sitesinin veya uygulamanın belirli bir süre boyunca erişilebilir olması.

- Sağlık hizmetleri: Randevuların planlanan zamanda gerçekleştirilmesi ve hastaların ihtiyaç duydukları hizmete erişebilmesi.

- Perakende: Müşterilerin aradıkları ürünleri ihtiyaç duydukları anda bulabilmesi.

Bütün bu örneklerin ortak noktası, verilen hizmetin belirli bir beklentiye göre değerlendirilmesidir.

Üstelik servis düzeyi yalnızca işletmenin iç performansını göstermez. Müşterinin zamanını, güvenini ve bazen de doğrudan hayatını etkileyebilir.

Servis Düzeyi ile Hizmet Kalitesi Aynı Şey mi?

Burada sıkça karıştırılan iki kavram var: servis düzeyi ve hizmet kalitesi.

Bir işletme belirlediği servis düzeyi hedeflerini tutturabilir ama müşterilerini yine de memnun edemeyebilir.

Örneğin, bir çağrı merkezi gelen aramaların yüzde 90'ını 30 saniye içinde cevaplamayı hedeflesin. Ay sonunda bu hedefe ulaşılsın. Kâğıt üzerinde işler gayet güzel görünüyor.

Ancak müşteriler aradıklarında sorunlarını çözemiyor, aynı bilgileri üç farklı çalışana anlatmak zorunda kalıyor ve görüşmenin sonunda yeniden aramaları gerektiğini öğreniyorsa ortada hâlâ ciddi bir problem vardır.

Buradan çıkarılacak sonuç şu: Servis düzeyi, performansın belirli ölçütler üzerinden ne kadar başarılı olduğunu gösterirken hizmet kalitesi daha geniş bir değerlendirme alanına sahiptir.

Hizmet kalitesi; güvenilirlik, çalışanların yaklaşımı, sorunun çözülmesi, iletişim, erişilebilirlik ve müşterinin yaşadığı toplam deneyim gibi unsurları da kapsar.

Elbette servis düzeyi göstergeleri hizmet kalitesini değerlendirmekte kullanılabilir. Ancak tek başlarına bütün deneyimi açıklamazlar.

Sizce bir müşterinin sorununu iki dakika içinde çözen bir işletme mi daha başarılıdır, yoksa müşteriyi on dakika dinleyip gerçekten doğru çözümü sunan bir işletme mi? Bazen hız önemlidir, bazen doğruluk. En iyi hizmet anlayışı ikisini mümkün olduğunca dengeler.

Servis Düzeyi Nasıl Hesaplanır? Matematik Korkusu Olmayanlar Buraya!

Servis düzeyinin hesaplanması için öncelikle ölçülecek performans göstergesinin belirlenmesi gerekir.

En basit örnek üzerinden ilerleyelim.

Bir kargo şirketinin bir ay içinde toplam 1.000 sipariş teslim ettiğini düşünelim. Bu siparişlerin 920 tanesi müşterilere vaat edilen tarihte ulaştırılmış olsun.

Zamanında teslimat oranı şu şekilde hesaplanır:

Servis düzeyi = (Zamanında teslim edilen sipariş sayısı / Toplam sipariş sayısı) × 100

Bu örnekte:

(920 / 1.000) × 100 = %92

Buna göre şirketin zamanında teslimat oranı yüzde 92'dir.

Peki, geriye kalan yüzde 8 ne anlama geliyor? Her gecikme aynı nedenle mi gerçekleşti? Adres hatası mı var, depo hazırlığı mı yavaş, taşıma kapasitesi mi yetersiz, yoksa hava koşulları mı etkili oldu?

İşte gerçek yönetim becerisi bu soruların peşinden gitmekle başlar.

Sadece yüzde 92 sonucunu görmek, sorunun nereden kaynaklandığını açıklamaz. İşletmenin farklı dönemleri karşılaştırması, gecikme nedenlerini sınıflandırması ve iyileştirme adımlarını belirlemesi gerekir.

Başka bir örnek de çağrı merkezinden verelim.

Bir saat içinde 200 çağrı alınmış ve bunların 170'i 20 saniye içinde yanıtlanmışsa, bu ölçüte göre servis düzeyi yüzde 85'tir.

Ancak burada da önemli bir ayrıntı bulunur: Bazı işletmeler yalnızca yanıtlanan çağrıları, bazıları ise belirli koşullara göre tanımlanmış tüm uygun çağrıları dikkate alabilir. Bu nedenle hesaplamanın kapsamı ve kullanılan veri tanımı açıkça belirtilmelidir.

Özetle, servis düzeyini hesaplamak kolay olabilir. Asıl mesele, doğru göstergenin seçilmesi ve çıkan sonucun doğru yorumlanmasıdır.

Servis Düzeyi Anlaşması (SLA) Nedir? Söz Uçar, Rakamlar Kalır!
 
Üst